Foto en tekst © Fam de Moor

Gebruikt u foto's, film en/of teksten : Vraag dan eerst toestemming.

En altijd bron vermelding

Foto’s en tekst van andere worden met toestemming gebruikt  en opgeslagen in archief voor hergebruik.

AKALA DAGBOEK

Dagboek van een kweker Laatste deel Maleisië.

 

 

Dag 16 | 05 Augustus 2016: Sukau - Sandakan

 

We gaan terug via een prachtige boottocht naar de kust van Sandakan  Onderweg nog nagenieten van dit paradijs .We zien nog een orang-oetang in de bomen en zij zwierende bewegingen in de bomen zien we maar als een zwaai naar ons. We hebben echt zo geboft dat het net fruit tijd is want we hebben echt zoveel orang-oetans gezien dat is echt een groot cadeau. Verder de reis genieten we van alles om ons heen. Na aankomst in Sandakan is het tijd voor de lunch. Toevallig is dat in ons hotel en we skippen die dag alles wat we hadden afgesproken want we nemen een dag pauze. We zijn moe en willen even zonder groep waar we de laatste dagen Sukau  mee hebben beleeft . Het waren hele leuke mensen, daar bofte we mee. Het waren dagen met veel indrukken  en lange dagen en korte nachten. Iedere dag 5 uur uit bed vraagt om even een time out.

Jose gaat lekker in de kamer haar verslag schrijven en ik wil graag gaan zwemmen. En natuurlijk verslagen bijwerken en foto’s nakijken. We eindigen dus met een gezamenlijke lunch in ons hotel en nemen afscheid van de groep.

 

Rust even op adem komen. Heerlijk Het hotel is zo lekker luxe en mooi dat we dat ook willen “gebruiken”. Na de middag relaxen gaan we uit eten in een mooi Thee house op de berg . We gaan er heen met de taxi. Dat is ons vertelt in Sukau door mensen die we daar ontmoet hebben. Australiërs en ja als ik die hoor moet ik ff kletsen natuurlijk. Bij hun komen de koningsparkieten in de tuin hun ochtend ontbijt halen .Dus er was snel een klik .En ze vertelde me over dit Thee house. Het zou er adembenemend mooi zijn .En er is een botanische tuin bij en je kan er lekker eten. Dus dat gaan we doen.

 

De avond in Sandakan Vanavond gaan we lekker eten in een speciaal restaurant. Agnes Keith House  Hier gaan we de laatste dag in Sandakan nog een keer heen om het house in alle rust te bekijken. Geschiedenis. En omdat ik van boeken houd wil ik dit boek ook lezen. Het beschrijft de Borneo geschiedenis en de dagboeken van Agnes. In het hotel heb ik het boek meteen gekocht.

We  gingen vanavond daar eten omdat we dan een perfect uitzicht hebben en omdat het heerlijk eten is . En omdat we dan even in een andere omgeving eten en toch in Sandakan. Het was echt heel leuk ! Lekkere champignonsoep. Biefstuk met aardappel pure en groenten .En heerlijk fruit na. Dat was een verademing na 2 weken rijst in alle standjes. Daarna lekker naar bed morgen vroeg weer op. Morgen vroeg gaan we naar  Selingan Turtle Island.

 

Agnes Keith House in Sandakan is een van de populaire plaatsen in Sandakan.  Dit beroemde huis was een huis van de voormalige Britse koloniale wijken en werd ooit bewoond door Agnes Newton Keith, een bekende Amerikaanse schrijver geboren 1901, die het boek Land Below The Wind ' schreef in 1939. In haar verblijf hier in 1934-1952, schreef Agnes Keith twee van haar zeven boeken in Sandakan , Borneo .Het huis is gerenoveerd in 2012,maar wel in oude staat gelaten. Dus je ziet zeer goed hoe toentertijd de huizen er uit zagen. Het 2 verdieping hoge huis is op een heuvel gebouwd. Rondom zijn prachtige tuinen. En een schitterend uit zicht over Sandakan. Ze noemde het huis newlands. Oorspronkelijk is het gebouwd door Agnes en haar man in 1942. Na de oorlog is het afgebrand. Ze hebben het na de oorlog opnieuw opgebouwd .Ze woonde er zelf tot 1952. Het is nu eigenaar van Sabah Museum. En werd in 2004 heropend als erfgoed van Sandakan. Agens en Keith hadden twee kinderen Jane Alison Keith en George Keith . In haar boeken beschrijft ze Sabah / Borneo. Maar ook alles wat ze met het gezin beleefde wat het naast een roman ook een dagboek .En het zijn daardoor historische boeken geworden. Bestsellers. Agnes Newton Keith stierf toen ze 80 was en haar man volgde haar snel dat jaar.

 

             

 

Dag 17 | 06 Augustus 2016: Sandakan - Selingan Turtle Island

Afgesproken met Fernando ,samen naar de pier en dan met de  boot naar Turtle Island . Het is ongeveer een uur naar Selingan Turtle Island. Vrij bal ,ontspannen aan het strand.

We wandelen over het strand en in het bos en vinden daar diverse leuke vogels.

Een er van is de kleine Kingfischer (ijsvogel) en een mooie groen met rode duif en kleine vogel die op een fazant lijken, ik moet de namen nog eens opzoeken. We zien een specht en honing vogels. Dan komt er een mevrouw aan en zegt dat er schilpadjes uitgekomen zijn die naar het water lopen. We zien nog net de laatste  schildpadjes naar zee lopen en ze zwemmen weg. We zijn te laat voor foto’s, maar een foto is me nog net gelukt.En het moment vergeet je noot meer.

We hopen avonds meer geluk te hebben. Tegen 18.30 uur hebben we een film en uitleg over de schildpadden.En dan is het wachten samen met de Park Ranger op de schildpadden. De zogenaamde Green Turtles. Ze zeggen dat de kans groot is, dat we ze zien. Hoe deze reuzenschildpadden hun eieren leggen in het zand .En is er werk voor de rangers.      

 

Informatie over de schildpadden: Het Turtle Islands National Park omvat de eilanden Selingan, Bakungan, Kecil en Gulisan en is gelegen in de Sulu Zee. Het is de grootste broedplek voor zeeschildpadden in Zuidoost Azië. Het Turtle Island-reservaat ligt op het eiland Selingan, 40 kilometer van de kust. Deze eilanden zijn begin 1900 gekocht door Sabah van de inboorlingen voor maar 98 ringlings.

 

De bedreigde Green en Hawkbeak Turtles komen veelvuldig aan land bij Selingan Vooral tussen juli en oktober is de kans op een ontmoeting het grootst. Ook in de andere maanden is er een kans dat je een schildpad ziet. Echter zijn het er dan maar 2 of 3 .Je kan de natuur niet dwingen. En nu in deze periode kunnen het er 30 tot 40 zijn.  Als de parkrangers 's avonds een schildpad aan land zien komen, wordt je stilletjes naar de locatie geleid om het prachtige schouwspel mee te maken. In kleine groepjes word je in het donker om de beurt naar de kuil geleid waar de schildpad een nest heeft gegraven. De schildpad verkeert in een roes, waardoor we dan van dichtbij mee kunnen kijken hoe de eieren in het gat gelegd worden. Nadat alle eieren gelegd zijn, meestal zo'n 50/80, graaft de schildpad het gat weer dicht en vertrekt ze terug naar de open zee. Dan worden de eieren uitgegraven en naar het opvangcentrum verplaatst. Dit moet binnen 2 uur wand dan sterft de embryo af. Daar worden de eieren opnieuw ingegraven en elk nest wordt met een cirkelvormig groen hekje afgescheiden . Daar begint de broedperiode .na 6 to 8 weken  worden de jongen uiteindelijk onder begeleiding in zee losgelaten. Ieder hekje krijgt een bordje met dag van leggen en soort schildpad en nummer. Omdat het geslacht van schildpadden bepaald wordt door de temperatuur van het nest, zijn sommige nesten overdekt en sommigen niet. Er is dus een sector met bomen en een open stuk met de zon er op.

Eitjes worden 45 cm diep begraven. De jongens hebben een temperatuur van 23 tot 29 graden en de meisjes van 28 tot 33 graden. Ze kunnen dus het geslacht bepalen door ze in de warme of koudere zone te plaatsen.  En ze maken keuzes man of vrouw. Ook worden zo nu en dan nesten met rust gelaten, om de natuurlijke balans niet te verstoren.

Dat gebeurde er dan vanmiddag toen kwam er opeens een nestje uit op het strand. Helaas overleeft maar 3 tot 5 %. Als je geluk hebt maak je en het leggen van de eieren mee. Maar ook het uitkomen van een nest en het uiteindelijk weer vrijlaten van de pas geboren schildpadjes. Dat geluk hadden we want om 20.30 uur werd er geroepen “Turtles Turtles..En we werden naar de schilpadden gebracht waar ze er maar 1 apart houden .Zodat we dat mee kunnen maken. Ik stond er met mijn neus voorop bij en José had een gids die haar die avond geheel begeleidde omdat het donker en gevaarlijk is met slecht weer en zand en takken en bomen en kuilen. Zijn naam was Fernando. Hij heeft zich de taak gegeven op José te passen Zodat ze het meemaakt in haar eigen tempo. En zo  hebben we het samen heel goed en veilig beleeft. Het was een ervaring die je niet snel vergeet. Allereerst de schildpad dan de donkerte en dat licht gespitst op de schildpad de vele vliegen zodat je de mond niet open kan doen of praten. Dan de overplaatsing van de eitjes en dan de stilte. Terug naar je kamer. Ik kon de slaap niet pakken zo indrukwekkend was dit alles.

 

Avonds naar bed. We mochten voor niemand de deur open maken. Want dit eiland ligt dicht bij de Filipijnen .En die kunnen dus zomaar eens dit eiland op komen en mensen beroven. Je ziet dat eiland zo liggen .En dus is de afstand zeer makkelijk te overbruggen. Met gevaar dus voor ons.  Het is eerder gebeurd dat ze mensen meenemen voor geld!  En natuurlijk willen ze eieren stelen voor geld. Ze verkopen dan de eieren op de zwarte markt. We werden daarom even goed  geïnformeerd over de vele politie met geweren op dit kleine eiland Dit is voor onze beveiliging. Gelukkig .Ik had ook geen raar gevoel ik vond het echt heerlijk op dit eiland. Echt een Boundy eiland in het midden van de zee. Zon ,zee ,witte stranden en bijna geen mensen. Heerlijk.

    

Maar er is niets raars gebeurt gelukkig. Wel hebben we veel monitor lizzards (varaan)  gezien .Die kunnen zo’n 3 meter groot worden en eten de eieren van de schildpadden. Ze zijn na de Komodo dragon de grootste varanen die er zijn. Het zijn dus vijanden van de schilpadden. Ze kunnen zwemmen dus ze zijn niet te controleren daarom is alles wat veilig moet zijn voor de schildpadden ook met een hek beveiligd. Ze kunnen er niet over heen. Ze klimmen wel in bomen. Slapen op takken ,maar voeden zich met de ontsnapte schildpadden en kleine vogels op dit eiland. Mensen eten ze niet .Maar er is ooit gebeurd dat ze een baby pakte. Die heeft het gelukkig overleefd. Maar dat was een waarschuwing voor de mensen die hier wonen om dit werk te doen.

Die hebben een gezamenlijk huis. Paalhuizen noemen ze dat. Dat zijn traditioneel huizen in Borneo. Wij hebben dat nu ook op dit eiland .Alleen is dat nu “gemoderniseerd “voor de bezoekers met eigen wc en douche. Maar stel je er niet te veel van voor. Het is wel schoon en koel. Voor wat je hier meemaakt vind ik dat het echt deel uit maakt van alles op dit eiland. Eenvoud en alles in teken van dieren. Voor de mensen in Borneo zijn deze paalhuizen dus normaal. Het is een huis op palen met meerdere kamers. Ieder gezin heeft dan een eigen kamer. Een gezamenlijke leefruimte en douche en wc. Ze bouwde deze huizen zodat hele gezinnen hierin konden wonen. Soms wel 15 gezinnen. De vader heeft meestal meerdere vrouwen en iedere vrouw had een kamer met de dochter. De zonen sliepen bij de vader.  De vaders wilde veel kinderen zodat iedereen op land kan mee werken. Was een vrouw dan vruchtbaar ,dan zette ze fruit voor de deur .En kon de man ,zijn vrouw voor die nacht kiezen. Het is nu natuurlijk ook meer gemoderniseerd, maar oude traditie zijn er nog steeds . En dus gaan we morgen deze paalhuizen in de stad Sandakan bezoeken.

Terug naar de schilpadden . Want ik dwaal af, ja dat kan je zo maar hebben Naast de monitorvaraan zijn er meer vijanden bv de krab ,die ook de eitjes uit graaft en de arenden die met hun scherpe ogen de kleine schildpadden uit het water vissen. Want die kleintjes blijven een dag op 10 boven water zwemmen .Ze hebben genoeg ei-vetten mee gekregen vanuit ei en leven daar nog een dikke week op voor dat ze de diepte in gaan. Dan kan het jaren duren voor je ze weer ziet. Maar schilpadden komen altijd terug naar waar ze geboren zijn om zelf eitjes te leggen en te paren met enkele mannen. De Greentuttle krijgt zijn naam omdat hij van binnen groen vet heeft.  Ze hebben 4 soms 5  kamers in de buik waar ze de eitjes op slaan en dan pas leggen ze de eitjes. Daarna gaan ze terug de zee in .En kunnen dan weer 3 jaar wachten met paren en eitjes leggen. De moeders worden getagged.

    

Zodat ze weten welke moeder aan land komt of is geweest want bij het wegnemen van de eitjes worden de moeders gewogen en gemeten en verzorgt. Er is een soort dier dat ze calypso noemen en ze beschrijven dat als een kanker voor de dieren dus verwijderen ze die van de moeders. Doen ze dat niet kan de schildpad daar aan sterven. Morgens kunnen we dan zien hoeveel schildpadden er die nacht aan land zijn gekomen via een bord waarop alles genoteerd staat. En hoeveel eitjes ze gelegd hebben enz. Daar heb ik een foto  van gemaakt.  Schildpadden worden oud, ze kunnen wel voorbij de 100 jaar oud worden. Er mogen maar enkele mensen op het eiland verblijven per nacht. Wij hadden dit al in Oktober 2015 besproken en toen was het al vrij snel vol. Dus we zijn echt blij dat we dit hebben mogen mee maken.   

Dag 18 | 07 Augustus 2016: Selingan Turtle Island - Sandakan - Kuala Lumpur

 

We varen smorgens  vroeg terug naar sandakan. We maken meteen een tour door het centrum voordat we naar de  luchthaven wordt gebracht .We zijn alleen met Fernando onze gids en dus bepalen we ons eigen tempo. We bezoeken nu de Puu Shih Boeddhist Tempel ,schitterde omringd door boeddha’s. en de St Michael and angels Church ,waar ze de bel luiden omdat de mis begint. Ze zingen dan meer dan de helft de mis. In chinees in Engels en in Maleis. Ziet er leuk uit Je word er vrolijk van. Ook leuk te zien . Blije mensen. En dan gaan we nog een keer naar het Agnes Keith thee house, waar we nu wel binnen kunnen . Het is overdag en we zien ook meer. En het huis wat een museum is kunnen we nu goed zien. We zijn de enige binnen en nemen onze tijd. Mooi historie en lekker fris met airco. Heerlijk. We drinken natuurlijk daar een lekker bakje koffie. Heerlijk bijkomen in de tuin met uitzicht op zee. Jose en ik genieten en zeggen tegen elkaar “hoe rijk we zijn “dit te mogen beleven.  Onze bijna 3 weken samen vliegen voorbij.

 

 

 

We hebben werkelijk alles gezien wat we willen zien. De organisatie is top. Jammer voor José dat de Blue Rumped onzichtbaar is in de natuur en bij de mensen.  Dat is het enige punt in de vakantie wat ons is tegengevallen. Maar waar we geen spijt van hebben om ze te zoeken. Want het is een rode draad in onze vakantie en het heeft ons zonder de vogels te zien ,zoveel meer gebracht.

Mensen vragen en met ze praten was erg leuk. En ook dat iedereen op de foto wil met Jose. Ze zien hier geen vrouwen met witte haren en dus is ze bijna een attractie. Ook vandaag weer. En dan is Fernando onze gids zo zwart als roet. Wat een combinatie die twee!! Natuurlijk zet ik ze op de foto !

 

 

 

Het bezoek van het Anes Thee House is voor mij  wel het meest indrukwekkende van ons verblijf in Sandakan. We hebben het boek gekocht om meer oude input te lezen over Borneo want het heeft wel onze harten gestolen dit eiland in Maleisië. Moe maar voldaan kiezen  we er voor tegen 11.30 uur lekker te gaan lunchen het was vroeg van morgen 06.00 uur. Dus even een break is wel nodig. En dan niets meer doen .Fernando haalt ons op om 15.00 uur en we vliegen met Malaysia Airlines van Sandakan naar Kuala Lumpur .  Daar gaan we naar het hotel van vorige week . We worden geholpen door een Nederlands meisje van 19 jaar . Ze werkt hier toch maar in dat verre Maleisië! (Eefje) Ze upgrade onze kamer .En we mogen nu eindelijk op de 22^ste etage .Dat vind Jose leuk ,wand vorige keer toen we hier waren , ging dat niet .Toen kwamen we  niet verder dan de 10^de etage. We boffen dus. We hebben nu een schitterend uitzicht over Kuala Lumpur. Moe en voldaan gaan we naar bed .Morgen vroeg weer een drukke dag gepland.

 

Dag 19 | 08 Augustus 2016: Kuala Lumpur "Taman Tasik Perdana"  Vandaag eerst douche!! Ja dat lijkt normaal maar is het niet ,op Turtle eiland was het water rood dus niet gedoucht Toen kwam daar een dag achter aan en een nacht dus die douche is extra lekker vandaag. We gaan ontbijten en dan naar het Bird park . Omdat ik de eerste dagen in Kuala Lumpur  een Orang-oetan knuffel gezien heb, die ik nergens mooier gezien heb . Ik wil juist die gaan kopen voor mijn drie meiden. Dus na ontbijt met taxi naar het Bird park waar ik de mooie knuffels koop.

 

 

 

Daarna de orchideeën tuin Dat is een bijna één hectare grote tentoonstelling, waar men 3000 verschillende orchideeën kan bekijken, waarvan er ongeveer 800 in Maleisië voor komen.  Moet zeggen het was mooi maar viel een beetje tegen. We zijn dan ook Singapore gewend en ja daar kan niets tegenop. En als er een “aardige” man naar ons toe komt wil die wel een foto van ons wil maken. Maar er gebeurt iets vreemd. Hij pakt mij opeens hard vast ,en zegt foto maken! Nou das niet erg als hij niet zo zou knijpen. Ik stik zowat.  Dus ik duwde hem wat weg .Maar hij pakt opeens me gezicht vast ,erg hard en wil me recht op de mond kussen. Daar ben ik niet van gediend en sla m hard  met mijn camera in zijn gezicht. Kom nou! Oeps alles goed met de camera ! Ja en mijn spullen zijn er ook nog. Die zijn veilig. Hij verschoot zich een ongeluk werd uit balans gebracht en was meteen weg in een split second. Minder leuk moment, maar goed ik sla er gewoon op los jammer dan! Jammer dit was het enige minder leuke momentje van de vakantie, maar ook weer snel opgelost .En met volle moed en goede zin kijken we verder in de orchideeën tuin. Na een uurtje hadden we het wel gezien.   

De Hibiscustuin ,deze is aaneengesloten de orchidee tuin. Deze tuin is erg mooi met schitterende bogen omringd met de hibiscus. Watervallen en kleine vijvertjes. Meer dan 2200 verschillende hibiscus planten zijn hier op een terrasvormig terrein te bewonderen. Maar met een uurtje hebben we ook  dit wel gezien. Het werd ook steeds heter en de paraplu doet goed zijn werk. Deze is aan de binnenkant bewerkt met zonwerende stof. Zo blij dat ik die gekocht heb. Jose zag mensen hiermee lopen en dus kochten we er zelf ook een . Toch kost het veel energy.

Als laatste bezoeken we de vlindertuin. Hier moeten we entree betalen. De andere parken zijn vrij. Deze is het tehuis van 6000 vlinders, waarvan er 120 levende soorten in Maleisië voor komen. Het park wil de natuurlijke leefomgeving van de vlinders nabootsen; met bijna 15.000 planten wordt hier de atmosfeer van het regenwoud geschapen. Veel vijvers watervallen bloemen planten en bomen het is geweldig mooi. Hier was het genieten en hier zijn we zeker 2 uur geweest. Het was de moeite waard .Naast de tuin is er een soort van tentoonstelling met opgezette vlinders insecten en spinnen.

              

Moe maar voldaan gaan we naar het hotel om ons op te knappen .En de spullen terug te brengen om vervolgens te gaan eten in “the mall “ Pavilion in Bukit Bintang. Wow wat geweldig is het hier . Groot 7 etages en alles wat duur is zit hier . Prada – Boss- Karen Miller- Rolex- Dior- Chanel- Calvin Klein- Versace -  Zo kan ik nog wel een uur doorgaan zo groot is het .En nog veel meer . Maar ook Zara en Pandora en Body Shop- Swarovski . Teveel om op te noemen. Van kleding en schoenen en sport en juweliers ,je kan er je hart ophalen . Goed mijn geld is bijna op dus ik houd me in. Lekker eten kan je er ook en voor vanavond kiezen we de Italiaan.  Kan geen rijst meer zien.  Een lekkere pizza die verdeeld is in 16 stukken met 8 verschillende smaken! Hoe klinkt ie . Goed dus …Mooie avond en tegen 21.00 uur gaan we terug naar hotel. Morgen is Dag 20 hebben we een dag het hotel bijgeboekt. Dus we kunnen rustig wakker worden ,ontbijten en van de luxe van het hotel genieten. Zwemmen en rusten ,lekker eten . We vliegen pas tegen 23.30 uur. Het word dan een relax dag en dan zit onze 3 weken Maleisië er op.                           

 

.

 

Dag 21 op 10 Augustus 2016: komen we aan in Amsterdam .We kunnen terug kijken op een fantastische vakantie samen. Dit pakt niemand ons meer af. Jose en ik hebben op en top genoten. De belevenissen zijn onvergetelijk en we zijn een ervaring rijker. Ook de organisatie van Van Verre  en de gidsen ter plaatsen hebben er voor gezorgd dat dit een onvergetelijk reis is geworden.

Oog in oog met natuur en een andere cultuur. Zo dicht bij dieren zonder grenzen en  omheining. Zo vrij en open en dichtbij het leven in de natuur is zo puur met zoveel  onverwachte momenten en zo verrassend. Ik heb nog nooit zo veel in een boot gezeten ,met de camera als een verlengstuk van mijn ogen.

Maleisië waar de mensen vriendelijk zijn geduldig en er alles aan doen om het jouw naar de zin te maken. Dieren die je gunnen even in hun wereld te komen ,en zolang je ze respect je te geven wat je vraagt. Een moment van verbazing ,verwondering en extase.  Je raakt in trance.

 

 

Even heel even ben je een met de natuur. Je vergeet alles . Je hoort je eigen adem in de stilte van je omgeving. Het ritselt . Takken bewegen. Het is soms muis en muis stil. Je hoort het water zachtjes stromen, en opeens beweegt daar iets. Een krokodil of een varaan. De vogel zingt zijn lied en je mag even mee luisteren. Zijn zang of roep word beantwoord door een andere vogel. De zon komt op langzaam word het licht de dag begint. De dieren worden wakker. Weer een nieuwe dag in het paradijs van Maleisië: Borneo land below the wind.

 

 

 

Maleisië Dank je wel  voor deze onvergetelijke momenten die ik mijn leven lang zal koesteren…Thiely de Moor en Jose Appels