55 Grijze Roodstaarten

Foto en tekst © Fam de Moor

Gebruikt u foto's, film en/of teksten : Vraag dan eerst toestemming.

En altijd bron vermelding

Foto’s en tekst van andere worden met toestemming gebruikt en opgeslagen in archief voor hergebruik.

AKALA DAGBOEK

De Kongo grijze roodstaart papegaai

De wetenschappelijke naam is Psittacus Erithacus, met als ondersoort de Psittacus Erithacus-Princeps (Timneh). Grijze Roodstaart papegaaien zijn ongeveer 40 cm groot. De naam geeft hun kleuren al aan, grijs met een rode staart. De timneh heeft een bruinrode staart. Hun grijze verenkleed kent echter zoveel grijsnuances dat zelfs de grijze roodstaart een prachtige vogel qua kleur is.

Grijze roodstaarten worden veel als huiskamervogel gehouden aangezien ze zeer goed kunnen imiteren en daarmee de harten van veel mensen veroveren. Wij kweken ze vanaf 1979 en vanaf die tijd hebben we in de huiskamer ook altijd een grijze roodstaart gehad. In het begin zelfs meer dan twee zodat we het gedrag van de grijze roodstaart als huiskamervogel konden observeren. Op dit moment hebben we ons koppel Max en Noa in de woonkamer en Pipo in de bijkeuken staan. In 1983 verkochten we onze eerste gekweekte grijze roodstaart voor de huiskamer.

De grijze roodstaart wordt tegenwoordig veelal met de hand grootgebracht waardoor het ideale huiskamervogels zijn. Ze hechten zich snel aan hun verzorger(s). Op zeer jonge leeftijd bestaat er meestal al een voorliefde voor één persoon. Koop uw vogel jong (vanaf 13 weken), zodat hij meerdere gezinsleden als vriend kan gaan beschouwen. Grijze roodstaarten kunnen net als iedere andere papegaai schreeuwen maar zijn een van de rustigste papegaaiensoorten! Met een goede verzorging kunnen ze een leeftijd van wel 40 tot 50 jaar bereiken. In de boeken wordt zelfs over nog hogere leeftijden gesproken maar dat zijn uitzonderingen. In de natuur komen dit soort hoge leeftijden zelden voor aangezien ze daar hun natuurlijke vijanden hebben. Het zijn geweldige vogels die veel kunnen leren en daarnaast ook snelle leerlingen zijn.

Natuurlijke leefomgeving

Grijze roodstaartpapegaaien zijn afkomstig uit Afrika. Het verspreidingsgebied is de Ivoorkust, met name Kongo en Angola. De grijze roodstaart is gebonden aan díe landstreken, waarin met name oliepalmen als voedselbron voorkomen.

Het gedrag van de grijze roodstaart als huiskamervogel is te verklaren aan de hand van de natuurlijke gedragingen van zijn wilde soortgenoten. In de natuur leven grijze roodstaarten veelal in groepsverband. Zoals veel papegaaiensoorten eten, slapen en leven ze samen in een omgeving, die onder andere gekenmerkt wordt door bosranden en palmbomen. Hun leefomgeving is vochtrijk. Gezamenlijk gaan ze op zoek naar voedsel en water. Op de grond wordt naar kalk en aarde gezocht om hun dieet te neutraliseren. Dit levert een gevaar voor ze op maar omdat ze met zoveel zijn beschermen ze elkaar. Ze zijn graag met houten takken in de weer waarmee ze zich uren op een dag kunnen bezighouden. Zelfs de jonge vogels zie je vaak al op hout bijten. Waarschijnlijk vinden ze de sappen in de takken heerlijk.

Grijze roodstaarten zijn nogal schuw van aard en ontwijken de bewoonde omgeving. Dit vindt zijn oorsprong in hun vijand, de mens. Vroeger werd er op ze gejaagd voor hun vlees en veren. Tegenwoordig wordt er op ze gejaagd voor de verkoop aan het buitenland. Daarnaast brengt de roofbouw op de regenwouden hun leven in gevaar. Een van de manieren om zich tegen de mens te beschermen is hun alarmgil. Ook in de huiskamer willen ze die nog weleens laten horen. Hij wordt soms de ‘scheidsrechtersfluit’ genoemd en is als waarschuwing bedoeld. De geluiden die ze in het wild voortbrengen dienen onder andere om elkaar te waarschuwen zodat er op tijd geschuild of gevlucht kan worden.

Een andere vijand van de grijze roodstaart is de palmgier. Ten eerste rooft deze vogel de eieren en om die reden legt de grijze roodstaart zijn eieren zeer diep in de palmboom. In de natuur is de grijze roodstaart snel uit zijn evenwicht en in paniek omdat er altijd op ze gejaagd is. Ten tweede jaagt de palmgier ook op ze en is daarbij in het voordeel aangezien grijze roodstaarten slechte vliegers zijn.

Broeden en kweekmethode - avicultuur

In hoofdzaak bieden hem de tropische mangrovebossen in de omgeving van de kust de beste verblijf- en/of broedplaatsen. Met hun krachtige snavels hakken ze nestholtes in de stammen. Meestal worden bestaande halve holtes of takgaten tot broedholen verwijd. De hoogte van de nestgelegenheid is tussen 50 - 190 cm, met een binnenruimte van 30 - 35 cm.

De paren leven samen gedurende de broedtijd en zijn elkaar erg trouw. De broedtijd valt al naar gelang de landstreek ten noorden of ten zuiden van de evenaar in onze zomer- en wintermaanden (de regentijd). Het vrouwtje legt in de diepe nestholte 2 - 5 witte eieren van 13 gram tot 16 gram.

Grijze roodstaarten hebben calcium nodig. Calcium bevindt zich onder andere in de voeding maar ook in de rivierbeddingen. In de natuur eten ze veelal alleen de vruchten van de oliepalm. Ook is waargenomen dat ze kleine hagedissen en jonge muizen eten.

Rond een leeftijd van 10 tot 12 weken zullen de kuikens uitvliegen (afhankelijk van de grootte van het nest). De ouders voeren nog enkele weken na totdat ze op een leeftijd van 15 weken zelfstandig zijn. Mocht een kuiken eerder uitvliegen en geen ouders hebben houdt het zich door zijn sterke karakter en vechtlust vaak wel in leven. Het zijn intelligente vogels die snel leren hoe ze moeten overleven. Dit sterke karakter leidt vaak tot problemen in de huiskamer wat het omgaan met de menselijke regeltjes betreft.

Net als in de natuur houdt de grijze roodstaart zich ook in de kweek graag schuil. De geïmporteerde grijze roodstaarten waar vroeger mee gekweekt werd waren schuw en zaten het liefst donker. Zodra je de vogel naderde schreeuwde deze luid. Tegenwoordig laat de nakweek (natuurbroed) na al die jaren gelukkig een wat minder schuwe vogel zien. De grijze roodstaart is lang niet zo eenkennig als men denkt en ook hier in Nederland, met onze donkere winters, is er goed met ze te kweken. Het is vooral gedurende die periode dat de grijze roodstaart broeds is.

Zelden zullen ze in de huiskamer broeden. Wij geven ons eigen broedrijpe huiskamerkoppel hiertoe wel de gelegenheid door een broedhok in de kooi te hangen. Het zou voor ons een leerervaring zijn die we kunnen gebruiken om de mensen te begeleiden waarbij dit ook gebeurt. De broedtijd bedraagt 28-30 dagen en vaak is het resultaat 2 of 3 jonge vogels. Het vrouwtje broedt alleen, de man voert haar via het vlieggat. Na 10-13 weken verlaten de kuikens het nest.

Bij de grijze roodstaart kan men op twee legsels per jaar rekenen. Wilt u met de papegaai gaan kweken raden wij u aan een vogel te kopen die door de ouders is grootgebracht en bij de ouders is uitgevlogen. Handvoeren van in de steek gelaten jongen is mogelijk. Dit vergt echter veel tijd en de nodige aandacht. De bij ons in gevangenschap geboren kuikens zijn over het algemeen sneller broedrijp dan hun soortgenoten in de vrije natuur.

Gaat de vogel een leven in de huiskamer tegemoet kiezen wij ervoor het kuiken op een leeftijd van acht weken uit te halen, vooropgesteld dat ze goed in de veren zitten. Edelpapegaaien halen we over het algemeen wat eerder uit maar aangezien grijze roodstaarten als kuiken veel minder agressief en makkelijker te socialiseren zijn vormt het later uithalen geen enkel probleem. Op die manier leert de papegaai de mens kennen en wordt met andere huisdieren gesocialiseerd. Dit voorkomt eventuele stress bij de vogel.

Voeding

Grijze roodstaarten eten behoorlijk veelzijdig. In de natuur bestaat hun voedsel hoofdzakelijk uit vruchten van de oliepalm. Daarnaast eten de vogels andere vruchten, zaden, fruit, noten, bessen en nectar. Hierbij moeten ze soms lang vliegen om hun eten te zoeken. In onze huiskamer is de situatie volstrekt anders waarbij er altijd voeding aanwezig is. Verplicht u de vogel niet gevarieerd te eten zal hij al snel alleen de lekkere dingen uit zijn voer halen en de rest laten liggen. In de natuur eten ze soms periodes achter elkaar dezelfde soort vruchten omdat er geen andere aanwezig zijn maar dat compenseren ze later als deze weer wel te vinden zijn. Hebben ze echter de keuze gevarieerd te eten, zullen ze daarvoor kiezen.

Vanaf zijn kuikentijd zal de papegaai aan alle verschillende soorten, kleuren en vormen voer moeten wennen zodat hij zo veelzijdig mogelijk leert eten. Ze ruiken, proeven en voelen met de snavel of tong en maken een keuze uit het aanbod. Op die manier leren ze kleuren herkennen en smaak ontwikkelen. Ze spelen met het voer en gebruiken het soms voor hele andere doeleinden dan waarvoor u het bedoeld had. Sta er niet gek van te kijken als uw grijze roodstaart zich in een blad sla wast. Dit komt voort uit hun natuurlijke instinct waarbij ze alles zullen gebruiken wat de natuur ze aanbiedt.

Wij geven onze grijze roodstaarten onder andere pellets, zaden, fruit, groentes, noten, eivoer en kiemzaden. Onze kuikens bieden we als eerste stap naar zelfstandigheid trosgierst en maïs aan. Geef ze ruim de beschikking over takken van fruitbomen of wilgentakken. Ze zijn er uren mee bezig en dit geeft ze een deel van de dag vertier.

Hetzelfde geldt voor voeding. Voeding is meer dan eten alleen. Het is spelen, ruiken, voelen, proeven en ontdekken. Neem bijvoorbeeld het kraken van een noot of het breken en verscheuren of ontpitten van een stuk fruit.

Pop en man

Natuurlijk zijn er verschillen tussen pop en man, niet altijd zichtbaar maar wel degelijk aanwezig. Over het algemeen kan gesteld worden dat de pop lichter van kleur en kleiner van formaat is, een kleiner en ronder hoofd en rondere ogen heeft dan de man. Een onderzoek heeft uitgewezen dat de veerschacht van de staartveren aan de binnen- onderzijde van volwassen vogels bij de man zwart en bij de pop wit zouden zijn.

Daarnaast vertonen beide geslachten ander gedrag. De mannen zijn over het algemeen dominanter dan de poppen. Dit heeft zijn oorsprong in hun natuurlijke relatie waarbij dominant voor mannelijk en beschermend staat. Zowel de pop als de man vertonen broedgedrag.

Als huiskamervogel zijn popjes dikwijls nerveuzer en drukker dan de mannen. Deze weten zich beter een houding te geven, zijn rustiger en waakzamer en kijken de kat uit de boom. De poppen vragen meer aandacht en zijn sneller afgeleid doordat ze alles willen zien en meemaken en daardoor een beetje onzeker, nerveus en opgejaagd kunnen overkomen. Ze kunnen ook zeer actief en heftig met speelgoed spelen terwijl een man het speelgoed van een afstand eerst eens rustig bekijkt en het vervolgens benadert. Poppen zullen vanuit deze gedrevenheid sneller gaan praten. Ze willen er veel vaker bij horen dan de mannen.

Ik ben van mening dat beide geslachten met een goede opvoeding hun juiste plaats in het gezin kunnen vinden. Ik geloof niet in de theorie dat vogels van het mannelijke geslacht naar mannen trekken en poppen naar vrouwen of omgekeerd. Beide geslachten passen zich aan aan het leven in de huiskamer. U maakt onderdeel uit van zijn leefgroep en omdat het zeer sociale dieren zijn die vaak alleen gehouden worden zullen ze het gemis aan een partner bij u zoeken.

Imiteren en geluiden

Grijze roodstaarten zijn als papegaai voor in huis waarschijnlijk de meest bekende soort onder de papegaaien. Hun uitstekende imitatievermogen en het feit dat zij over het algemeen gezellige praters zijn, maken hen zo populair. Het imitatietalent van deze vogel is al bijna drie eeuwen bekend. Niet alleen menselijke stemgeluiden met de daarbij behorende toonhoogtes kan de grijze roodstaart foutloos nabootsen, maar ook aan de situatie gerelateerde woorden of geluiden. De vogel associeert deze geluiden namelijk met bepaalde situaties. Daardoor lijkt het soms alsof we met kleine mensjes te maken hebben. Er zijn maar weinig geluiden die hij niet kan imiteren, wat hem qua imitatievermogen tot de keizer onder de kromsnavels maakt.

In de natuur communiceren grijze roodstaarten met elkaar via diverse geluiden waarbij iedere groep zijn eigen geluiden heeft. In uw gezin wil de vogel niets liever dan er deel van uitmaken en de eerste stap naar het sluiten van vriendschap wordt door de vogel gezet met zijn manier van communiceren. Uw reactie daarop werkt in hun voordeel en het verschaft ze vaak bepaalde privileges zoals het uit de kooi gelaten worden.

De Amerikaanse onderzoekster Dr Irene Pepperberg heeft met haar grijze roodstaart Alex onderzoeken verricht waar wij veel van kunnen leren. Alex is in staat diverse kleuren, materialen en vormen te onderscheiden. Naast Alex heeft zij nu ook andere grijze roodstaarten in haar trainingsprogramma opgenomen en deze maken dezelfde vorderingen.

Soortspecifiek gedrag – angst/onzekerheid, bijten en schreeuwen

Natuurlijk is de grijze roodstaart niet de enige papegaaiensoort die dit soort gedrag laat zien. Grijze roodstaarten lijken sneller bang en reageren vaak onzeker en worden als eenkennig aangemerkt. Ik geloof daar eerlijk gezegd niet in en ben van mening dat alles valt of staat met een goede opvoeding. Grijze roodstaarten zijn in de natuur afhankelijk van hun soortgenoten om te overleven. Ze zullen gevoelsmatig de sterkste exemplaren van hun soort uitzoeken om zich bij aan te sluiten aangezien ze op die manier de grootste kans maken om in leven te blijven. Dit gedrag vertonen ze ook als huiskamervogel waarbij ze zich bij die persoon of personen aansluiten waar ze zich veilig en vertrouwd bij voelen. Dat lijkt eenkennig maar heeft slechts te maken met instinctief overleven.

Verder zijn grijze roodstaarten meesters in manipuleren en zullen geen gelegenheid voorbij laten gaan hiermee hun voordeel te behalen. Dat kan zich uiten in bijvoorbeeld bijten of schreeuwen. Hebben ze eenmaal door dat u bang van hun snavel bent zullen ze deze gaan gebruiken om hun zin te krijgen. Voor schreeuwen geldt eigenlijk hetzelfde. De eerste keren dat uw papegaai zijn stem laat horen reageert u daar onbewust op en dit wordt direct door de vogel opgepikt als een ingang naar aandacht. Het gevolg is dat hij dit schreeuwgedrag steeds vaker zal vertonen aangezien hem dat in het verleden aandacht heeft opgeleverd. U kunt dit gedrag het beste negeren zodat u de situatie voorkomt waarbij het uit de hand gaat lopen. Vervang de aandacht op het schreeuwen door hem aandacht op een positieve manier te geven, bijvoorbeeld door voor hem te zingen of een boekje voor te lezen.

De huiskamer

Zelf vind ik de grijze roodstaarten heerlijke huiskamervogels. Ik raad aan ze in een ruime kooi te huisvesten met veel takken en speelgoed. Doordat het intelligente vogels zijn kunnen ze zich namelijk snel gaan vervelen. Buiten hun kooi vinden ze het heerlijk met u een spelletje te doen zoals een puzzel te leren maken of commando’s uit te voeren zoals het naar u toe vliegen. Grijze roodstaarten genieten van vliegen en zullen dan ook regelmatig de vleugels willen spreiden. Om in conditie te blijven zullen ze dit ook in stilstaande houding doen. Is de papegaai geknipt dan kunt u hem dagelijks op uw hand zijn vleugels laten spreiden waarbij u zijn pootjes goed vast houdt en de vogel op en neer beweegt.

Aangezien ze in de natuur dagelijks uren bezig kunnen zijn met het poetsen van hun veren is een dagelijkse douche geen overbodige luxe.

Grijze roodstaarten zijn zeer actieve vogels wat voorkomt uit het feit dat ze in de natuur altijd alert moeten zijn. Dat is door de tijd heen onderdeel van hun karakter gaan uitmaken. Worden ze in hun natuurlijk gedrag als spelen of bewegen belemmerd dan worden ze vaak nerveus, angstig en gestrest. Dit gedrag zie je steeds meer onder huiskamervogels. Grijze roodstaarten zijn vogels die van nature een sterk karakter hebben, dagelijks aandacht nodig hebben en daarbij ook regelmatig zullen uittesten welke positie ze binnen het gezin bekleden.